PMEG

12.2.1. N – bazaj reguloj

La finajho N povas almetighi kiel finajho de diversspecaj vortoj.

  • O-vortoj: domo domon, hundo hundon, virino virinon, seghoj seghojn, vidoj vidojn

  • A-vortoj: rugha rughan, granda grandan, virina virinan, verdaj verdajn, knabaj knabajn

  • personaj pronomoj: mi min, ghi ghin, ili ilin, oni onin

  • tabelvortoj je U, O, A kaj E: kiu kiun, iu iun, chiuj chiujn, kio kion, chio chion, ia ian, nenia nenian, tiaj tiajn, tie tien, ie ien

  • lokaj E-vortoj: urbe urben, strande stranden (E-vortoj sen loka signifo ne povas ricevi N-finajhon)

Legu ankau pri N-finajho che ne-Esperantigitaj nomoj.

La finajho N staras chiam post eventuala J-finajho: domojn, hundojn, virinojn, rughajn, grandajn, virinajn, kiujn, kiajn.

Se O-vorto havas la finajhon N, tiam ankau chiuj A-vortoj kaj tabelvortoj je U kaj A, kiuj estas rektaj priskriboj de tiu O-vorto, havu la finajhon N:

  • grandan domon

  • domon rughan

  • tiun domon

  • tiajn domojn

  • tiun domon grandan

  • tian malgrandan domon antikvan

  • la malgrandajn domojn

  • domojn sen chiu ajn dubo tre antikvajn

Perverba priskribo de O-vorto tamen ne havu N-finajhon: Mi refarbis la flavajn seghojn blankaj.

Signifo «

N-finajho povas montri:

Kiam frazparto kun N-finajho (N-frazparto) montras ion alian ol objekto, ghi rolas kiel komplemento (N-komplemento) au kiel priskribo (N-priskribo). Tradicie oni diras, ke la N-finajho de N-komplemento au de N-priskribo estas anstatauajho de la rolvorteto je. Ofte oni ja povas alternative uzi rolvorteton.

Se oni pasivigas frazon, la objekto farighas subjekto. N-komplementoj kaj N-priskriboj tamen ne estas objektoj, kaj ne povas farighi subjekto de pasiva frazo.

N kune kun rolvorteto «

N-finajho povas kunlabori kun loka rolvorteto. Tiam N montras direkton.

Iafoje N-finajho kunlaboras kun la rolvortetoj anstatau kaj krom. Tiam N montras objekton.

Rolvortajhoj kun N-finajho «

Ofte N-finajho kunlaboras kun E-vorto en rolvortajho: responde vian leteron, rilate tion.