PMEG

Vortfarado / Afiksoj / Prefiksoj /

38.3.6. GE

GE = “ambau seksoj”. GE estas uzata che viraj kaj sekse neutraj vortoj por doni al ili ambauseksan signifon.

Legu ankau pri la sufikson IN, kaj pri prefikseca VIR.

Paroj «

GE plej ofte montras paron:

  • patro gepatroj = patro kaj patrino (de komunaj infanoj)
  • edzo geedzoj = edzo kaj lia edzino
  • fiancho gefianchoj = fianchino kaj shia fiancho
  • mastro gemastroj = mastro kaj mastrino, kiuj estas paro
  • cikonio gecikonioj = cikoniino kaj vira cikonio, kiuj estas paro
  • doktoro gedoktoroj = doktoro kaj ties edz(in)o

Gedoktoroj logike devus esti paro, en kiu ambau estas doktoroj. Tial oni nuntempe apenau uzas vortojn kiel gedoktoroj pri paro.

Grupo de parencoj «

GE ankau estas uzata che parencovortoj por montri grupon de parencoj el ambau seksoj:

  • frato gefratoj = fratino(j) kaj frato(j)
  • filo gefiloj = filo(j) kaj filino(j)
  • nevo genevoj = nevino(j) kaj nevo(j)

Ambauseksa grupo «

GE estas ankau uzata pli ghenerale por montri, ke ambau seksoj cheestas en grupo:

  • knabo geknaboj = kaj knabino(j) kaj knabo(j)
  • lernanto gelernantoj = kaj viraj kaj inaj lernantoj
  • samideano gesamideanoj = kaj inaj kaj viraj samideanoj
  • doktoro gedoktoroj = kaj viraj kaj inaj doktoroj
  • homo gehomoj = homoj el ambau seksoj, kaj homino(j) kaj virhomo(j)

Se vorto per si mem estas neutra, oni ne bezonas aldoni GE, krom se oni volas aparte emfazi, ke ambau seksoj cheestas. Normale oni diru simple lernantoj, samideanoj, doktoroj kaj homoj. Legu pli pri la seksa signifo de radikoj kaj O-vortoj.

Rilatas al ambau seksoj «

Malofte GE aperas antau io, kio mem ne povas havi sekson. Tia GE-vorto montras, ke io koncernas ambau seksojn, ofte kun sherca nuanco. Tiaj vortoj estas nenormalaj, kaj oni ne uzu ilin tro multe:

  • lernejo gelernejo = lernejo por ambau seksoj
  • sola gesolaj = solaj kiel paro

GE-vortoj estas normale multe-nombraj «

GE-vorto kun O-finajho povas normale esti nur multe-nombra, char devas esti pli ol unu por ke ambau seksoj povu cheesti. Sed oni iafoje provas strechi la signifon de GE al la simila signifo “iu ajn el la du seksoj”. Tiam oni povas fari vortojn kiel gepatro = “patro au patrino”, geedzo = “edzino au edzo”. Tia uzo tamen ne estas normala, kaj multaj opinias ghin nelogika kaj nekorekta. Tiaj vortoj estas tamen kompreneblaj kaj povas esti utilaj. La estonteco montros, chu ili akceptighos. GE-vorto kun alia finajho ol O montras nepre pli ol unu, ekz.: gepatra decido (pri infano) = “decido de ambau gepatroj (pri infano)”, gepatra lingvo = “lingvo de ambau gepatroj”. Alie oni dirus patrina lingvo au patra lingvo. (Oni uzas tamen gepatra lingvo ankau kiel gheneralan esprimon por denaska lingvo, char tian lingvon oni plej ofte lernas de ambau gepatroj.)

Ordinara radiko «

  • gea = rilata al ambau seksoj

Praktike oni tre malofte uzas GE kiel ordinaran radikon.