PMEG

38.3.5. EKS

EKS = “iam antaue estinta, ne plu oficanta, ne plu tia”. EKS estas uzata precipe che profesioj kaj aliaj homaj roloj, sed iafoje ankau che alispecaj vortoj:

regho → eksregho = persono, kiu antaue estis regho, abdikinta regho
ministro → eksministro = persono, kiu antaue estis ministro
edzo → eksedzo = persono, kiu antaue estis edzo
(ge)edzighi → eks(ge)edzighi = rompi, chesigi (ge)edzecon
amiko → eksamiko = persono, kiu antaue estis amiko
kolonio → ekskolonio = loko, kiu iam estis kolonio, sed kiu sendependighis
moda → eksmoda = ne plu moda

Kastrita besto «

Che besta vorto EKS havas la specialan signifon “kastrita”:

bovo → eksbovo = kastrita bovo
virkato → eksvirkato = kastrita virkato
chevalino → ekschevalino = kastrita chevalino

Ordinara radiko «

eksa = iama, ne plu estanta
eksigi = forigi (ekz. de profesio), abdikigi, chesigi
eksighi = abdiki, depostenighi, forlasi postenon, laboron au okupon

Iafoje oni povus uzi EKS kiel ekkrian vorteton: Eks pri tio! ≈ “Nun tio ne plu okazos! Nun tio ne plu ghenos nin!”