PMEG

12.3.3.1. Da – bazaj reguloj

La rolvorteto da ligas kvantan au mezuran esprimon al O-vorta frazparto, kiu montras ion "substancecan" (ion nelimigitan kaj nedifinitan). La kvantesprimo montras, kiom trovighas de la substanceca afero:

kvanto“substanco”
unu kilogramodapano
litrodalakto
skatolodarizo
amasondakomencantoj
du milionojdarubloj
iomdavalizoj
tiomdafelicho
multedaproblemoj
  • Shi achetis faskon da ligno, iom da nigra pano, [iom] da malbonspeca faruno kaj [iom] da lakto.M.182 La vortoj fasko kaj iom montras kvantojn. La da-esprimoj montras, el kio konsistas la diversaj kvantoj.

  • Por chiu achetita funto da teo tiu chi komercisto aldonas senpage funton da sukero.FE.31

  • Ha, Dio nin gardu! Kia grandega amaso da oro!FA1.7

  • Sur la arbo sin trovis multe (au multo) da birdoj.FE.32

  • Mi neniam prenas kun mi multon da pakajho.FE.35

  • La richulo havas multe da mono.FE.37

  • Li havas pli da mono, ol li povas kalkuli.PE.655

  • Nur nun shi eksentis, [...] kiom da fortoj forprenis de shi la malvarmo.M.148

  • Tiu chi rivero havas ducent kilometrojn da longo.FE.32

Da-esprimo neniam estas komplemento de chefverbo, sed chiam rekta priskribo de chefvorto. Oni ne povas uzi memstarajn da-esprimojn, ekz.: *Sur la tablo trovighas da butero.* *Shi achetis da faruno.* Oni devas diri ekz.: Sur la tablo trovighas iom da butero. Shi achetis iom da faruno. (Plej ofte oni tamen diru simple: Sur la tablo trovighas butero. Shi achetis farunon.)

Nombrovortoj kaj da-esprimoj «

Nombraj vortetoj aperas normale sen da kiel rekta priskribo de chefvorto:

  • Tie loghas du Esperantistoj.

  • Mi havas cent pomojn.

  • Tiu chi vilagho havas du mil loghantojn.

Nombrovortoj kun O-finajho kiel miliono, miliardo, deko kaj cento tamen bezonas da. Ili aperas kiel chefvorto kun da-esprimo kiel priskribo:

  • Mi havas centon da pomoj.FE.14

  • Tiu chi urbo havas milionon da loghantoj.FE.14

  • Li ghin forblovas por dudeko da rubloj.Rz.22

Ne uzu N-finajhon post da «

Post da oni ne povas uzi N-finajhon, char da-esprimo neniam estas mem objekto. La kvanta esprimo antau da tamen povas esti objekto: Li portas multon da valizoj.

Sed la kvanta esprimo ofte estas kvanta E-vorto au kvanta vorteto, kiu ne povas ricevi N-finajhon, ech kiam ghi rolas kiel objekto:

  • La richulo havas multe da mono.FE.37La richulo havas multon da mono. (Nepre ne: *La richulo havas multe da monon.*)

  • Kiom da pano vi volas?Kiel grandan kvanton da pano vi volas? (Nepre ne: *Kiom da panon vi volas?*)