PMEG

35.5. Majuskloj che propraj nomoj

Pri majuskloj (grandaj literoj, chefliteroj) kaj minuskloj (malgrandaj literoj) ne ekzistas devigaj reguloj en Esperanto. Majusklado povas helpi al klareco, sed estas cetere sufiche malgrava afero.

Oni skribas chiujn proprajn nomojn kun komenca majusklo: Elizabeto, Parizo, Chinujo, Nov-Zelando, Esperanto. Tio estas ghenerala regulo, kiun sekvas pli-malpli chiuj.

Se nomo konsistas el pluraj vortoj, oni plej ofte majuskligas chiun el tiuj vortoj: Sankta Petro, la Nobla Korano, Dominika Respubliko.

Se oni faras el propra nomo alian vorton, kiu mem ne estas propra nomo, oni normale konservas la majusklon (char la propranoma parto de la vorto restas propra nomo), sed oni ankau povas minuskligi (char la tuto ne plu estas propra nomo). La kutimoj estas tre diversaj:

  • La Volapükistoj havis por sia agitado grandajn rimedojn kaj agadis per la plej vasta, pure Amerika reklamo, kaj la Esperantistoj agadis la tutan tempon preskau tute sen iaj materialaj rimedoj.FK.284 Ameriko estas propra nomo de kontinento. Volapük kaj Esperanto estas propraj nomoj de lingvoj. La minuskla skribo esperantisto estas tamen pli ofta.

  • La Bremena vaporshipo “Lloyd” staras en la haveno.FK.202 Bremeno estas Germana urbo.

  • Germanoj kaj francoj, kiuj loghas en Rusujo, estas Rusujanoj.FE.37

  • Luteranoj kaj Kalvinanoj estas kristanoj.FE.37 Kaj Kalvinanoj kaj kristanoj devenas de propraj nomoj, sed unu havas majusklon, la alia ne. Eble Zamenhof rigardis la vorton Kristo ne kiel nomon, sed kiel titolon. Eble li nur estis senkonsekvenca. Ankau Luteranoj devenas de propra nomo, sed ghi chiuokaze havu majusklon chi tie, char ghi staras frazkomence.

  • Tiaj formoj [...] estas nek kontrau-Esperantaj, nek novaj.LR.34 Oni normale ne skribas *kontrauEsperantaj*, sed uzas dividostrekon en tiaj chi vortoj, char estas iom strange skribi majusklon tuj post minusklo. Se oni preferas minusklan skribon, oni povas skribi kontrauesperantaj au kontrau-esperantaj lauplache.

  • En la februara numero ni legis raporton pri nia lando, kaj certe ni ghojas, char de chiam la brazilaj kaj argentinaj esperantistoj kunagadis por la komuna celo. Februaro estas propra nomo de monato (vidu chi-poste). Brazilo kaj Argentino estas landonomoj. Esperanto estas lingvonomo.

  • Partoprenis tri koreoj, tri finnoj, usonano, malajziano, makauano, singapurano, kaj 12 tajvananoj. Usono, Malajzio, Singapuro kaj Tajvano estas nomoj de landoj. Makauo (au Makao) estas urbonomo. Pri popolnomoj kiel koreoj kaj finnoj vidu chi-poste.

Monatoj «

Monatonomoj (Januaro, Februaro, Marto, Muharamo°, Ramadano k.a.) estas normalaj propraj nomoj. Tradicie, Fundamente kaj Zamenhofe ili estas do skribataj kun komenca majusklo. Nuntempe tamen multaj skribas ilin minuskle, kvankam oni ankorau chiam traktas ilin kiel proprajn nomojn (chiam sen la):

  • Januaro estas la unua monato de la jaro, Aprilo estas la kvara, Novembro estas la dek-unua, Decembro estas la dek-dua.FE.12

Festoj «

Nomojn de festoj oni uzas kiel normalajn proprajn nomojn kun komenca majusklo: Kristnasko, Pasko, Advento, Ashuro° k.t.p.:

  • Ho, se estus jam Kristnasko!FA2.44 En la Universala Vortaro de la Fundamento la vorto kristnasko estas tamen minuskle skribita. Sed normale ghi estas uzata propranome sen la.

Semajntagoj «

La nomoj de la semajntagoj (lundo, mardo, merkredo k.t.p.) ne estas propraj nomoj, kaj estas tial skribataj minuskle. Ili estas tamen ofte uzataj propranomece.

Landoj, popoloj kaj lingvoj «

Landonomojn oni chiam skribas kun komenca majusklo, char ili estas veraj propraj nomoj: Nederlando, Usono, Koreujo, Azerbajghano k.t.p.

Popolnomojn faritajn el landonomo oni povas skribi kun komenca majusklo, char la landonoma parto restas propra nomo: Nederlandanoj, Usonanoj k.t.p. Ankau simplajn popolnomojn oni povas skribi kun komenca majusklo, char ili estas tre similaj al propraj nomoj, kaj majuskla skribo povas helpi al klareco: Norvegoj, Araboj k.t.p. Sed popolnomoj ne estas veraj propraj nomoj, kaj tial oni ankau povas ilin chiujn skribi kun komenca minusklo: nederlandanoj, usonanoj, norvegoj, araboj k.t.p.

Lingvonomojn faritajn el popolnomo au landonomo oni povas skribi kun komenca majusklo, char ili devenas de vortoj, kiujn oni povas skribi majuskle: la Nederlanda, la Islanda, la Hinda, la Araba, paroli Chine k.t.p. Sed oni ankau povas ilin skribi minuskle: la nederlanda, la islanda, la hinda, la araba, paroli chine k.s.

Verajn lingvonomojn (kun O-finajho) oni chiam skribu majuskle, char ili sendube estas veraj propraj nomoj: Esperanto, Sanskrito, Volapuko k.a. Se ili ne estus propraj nomoj, oni devus preskau chiam uzi la antau ili, sed tion oni ne faras. Multaj tamen skribas tiajn nomojn minuskle.

Majuskloj en la Fundamento «

Iafoje oni legas asertojn, ke tia au alia uzo de majuskloj che popolnomoj k.s. estas “kontrau-Fundamenta”. La uzo en la Fundamento estas tamen varia, kaj trovighas en ghi ekzemploj de diversspecaj uzoj de majuskloj kaj minuskloj che tiaj chi vortoj. La Fundamento simple ne instruas ion definitivan pri majuskloj che tiaj chi vortoj.