PMEG

12.2.6. N por aliaj signifoj

N-komplementoj kaj N-priskriboj montras plej ofte mezuron, tempopunkton au direkton, sed iafoje tia N-frazparto montras alian rolon, por kiu oni normale uzas rolvorteton:

  • Mi ridas je lia naiveco.FE.29Mi ridas pro lia naiveco.FE.29Mi ridas lian naivecon.FE.29

  • Neniam shi miros pri/pro sia propra malaltigho. Neniam shi miros sian propran malaltighon.M.178

Teorie oni povas chiam anstatauigi rolvorteton per N, se la senco ne farighas malklara. Aparte ofte oni uzas N anstatau je. La regulo pri klareco tamen preskau chiam malebligas uzi N anstatau la demovaj rolvortetoj de kaj el, char N mem estas almova rolmontrilo. Iafoje oni tamen uzas frazojn kiel: Ili eliris la buson. En tiaj okazoj temas pri objekta N-finajho, la buso estas objekto de la ago “eliri”. Estas tamen plej klare diri: Ili eliris el la buso.

Pozicio «

N-finajho estas sufiche ofte uzata por montri pozicion de parto (ofte korpoparto). Oni povas diri, ke N anstatauas la rolvorteton kun. Tia N-komplemento chiam kunlaboras kun esprimo de pozicio au direkto:

  • Chu vi permesos al mi pendigi tiun chi kanajlon sub la chielo la kapon malsupren?Rt.70...kun la kapo malsupren.

  • Chu vi pensas, ke Dio permesos, ke unu sola homo [...] renversu chion la supron malsupren?Rt.130

Oni povus ankau diri, ke havante, tenante, metinte au simile estas subkomprenata. Tiam temas pri objekto:

  • Li sidis (havante) la brakojn kunmetitaj.

  • Li haltis dum momento, (tenante) la kapon klinita iom flanken.

Se la posta pozicia esprimo estas A-vorto (klinita, kunmetitaj), ghi ne havu N-finajhon, char ghi estas perverba priskribo de la objekto, kvankam la verbo (en participa formo) estas subkomprenata.