27.6. I-verboj kvazau chefverboj

Normale I-verbo ne povas esti chefverbo, sed okaze oni vidas frazojn, en kiuj la sola verbo estas I-verbo. Sed ankau en tia uzo I-verbo ne povas havi gramatikan subjekton.

Chefverbecaj I-verboj aperas en iaj mallongigitaj subfrazoj. La I-verbo tiam sence egalas al U-formo au esprimo kun povi:

• Grandega hundo metis sur min sian antauan piedegon, kaj mi de teruro ne sciis, kion fari.[FE.38] = ...kion mi faru.

• Mi efektive jam ne scias, kiel ghin klarigi.[M.85] = ...kiel mi ghin klarigu.

• La vidvino staris senmove, videble ne sciante, kion fari kaj al kiu sin turni.[M.11] = ...kion shi faru kaj al kiu shi sin turnu.

• Ili ne havas, kion manghi, ili ne havas, per kio hejti la fornon.[M.102] = Ili ne havas (ion), kion ili/oni povus manghi, ili ne havas (ion), per kio ili povus hejti la fornon.

• Mi havis tiam apud mia domo foson, kiu, se preni la plej malmulte, havis almenau ok futojn da largheco.[Rt.19] = ...se oni prenu la plej malmulte...

• Se lin kompari kun la nuna regho, li estis Apolono che Satiro.[H.14] = Se oni lin komparu kun la nuna regho...

Chefverbecaj I-verboj aperas ankau en iaj mallongigitaj esprimoj de dubo au hezito. La plena frazo havas verbon en U-formo, okaze en US-formo au OS-formo:

• Plialtigi la temperaturon de la chambro! per kio? acheti medikamenton! Per kio?[M.196] = Per kio mi plialtigu... Per kio mi achetu...

• Chu esti au ne esti, — tiel staras nun la demando.[H.74] = Chu mi estu au ne estu...

• Kion fari?[M.19] = Kion oni/mi/vi faru?

• Eble el la vestoj ion forkomerci? Vendi ekzemple la pantalonon?[Rz.26] = Chu mi eble el la vestoj ion forkomercu? Chu mi vendu ekzemple la pantalonon?

Iafoje oni vidas I-verbojn uzatajn anstatau ordonaj U-formoj. Tiam la ordono ricevas nuancon neutralan, nek ghentilan nek malghentilan, sed simple konstatan. La senca subjekto de la I-verbo estas tute ghenerala oni. Tiu uzo estas malofta:

• Nur prunti, sed ne restigi al si![FA3.129] = Oni povas nur prunti... Anstatau ordoni per U-formo, la parolanto eldiras sian volon kiel simplan konstaton de nediskutebla fakto.

• Por landoj ne menciitaj en la listo sin turni al LF-KOOP, Svislando. Simpla konstato, kiel oni agu por mendi ion de LF-KOOP.

La specialaj esprimoj se tiel diri, se paroli sincere k.s. montras manieron de rigardado, vidpunkton, k.s. Oni povas ankau uzi por anstatau se, sed se estas pli klara:

• Se paroli sincere, li tute ne plachas al mi. = Se mi parolu sincere...

• Li estas, se tiel diri, sia propra malamiko. = ...se oni povus tiel diri...

Krome oni iafoje uzas I-verbojn en rakontoj anstatau chia ajn chefverba formo por montri primitivan (eraran) lingvajhon: Chu vi *manghi* nun?