14.3.10. Ja

Ja estas emfaza vorto, kiu insistas pri la vereco de la dirajho:

• Vi ja audis per oreloj propraj.[H.133]

• Morti iam vi ja devas.[FA2.136]

• Ankorau hodiau en la nokto povas ja fali hajlo kaj chion forbati.[Rt.80]

• Lia sento de audado estis tro forta, li audis ja, kiel la herbo kreskas.[FA3.119]

• En la mondo ekzistas ja Dio.[Gm.51]

En pozitivaj frazoj ja estas la malo de ne. Ghi emfazas, ke la frazo estas pozitiva. Sed ja povas ankau esti uzata kune kun nea vorto. Tiam ja akcentas la neadon:

• La floroj ja ne povoscias paroli![FA1.20]

• Mi havis de post la musa regho la dudek-unuan lokon, kaj tio estas ja ne malgranda honoro![FA3.126]

Ne konfuzu ja kun jes, kiu estas pozitiva respondvorto. Iafoje oni emfaze respondas per Jes ja! Tiam ja rilatas al subkomprenata chefverbo, ekz.: Jes, tiel ja estas. Oni ne uzas *Ja jes!*, char ja ne emfazas jes, sed la chefverbon de tiu pozitiva frazo, kiun jes reprezentas.